نقش کلیدی صنایع غذایی-پایان نامه در مورد كيفيت در صادرات صنايع غذايي

نقش کلیدی صنایع غذایی-پایان نامه در مورد كيفيت در صادرات صنايع غذايي

نقش کلیدی صنایع غذایی

لذا با  توجه به اینکه بهترین شرایط کشاورزی جهان را کشورمان با 12 نوع آب و هوا دارا می باشد ، نباید از نظر دسترسی به مواد غذایی نگران باشیم. فقط راه نگهداری و استفاده درست و بهینه از این نعمت خدایی را باید بیاموزیم و همه تلاش خود را در این جهت معطوف نمائیم . اما بی تردید همه صاحب نظران بر ضرورت و نقش کلیدی صنایع تبدیلی تاکید دارند به این جهت که هم اکنون حدود 40 درصد از محصولات کشاورزی ما به دلیل نداشتن امکانات نگهداری ضایع  می شود .

احیای صنایع تبدیلی غذایی ( کنسرو ) باید یکي از  اولویت برنامه های دولت قرار بگیرد. لازم به ذکر است که بهترین مواد خوراکی دنیا در این سرزمین پهناور حاصل می شود  .

 

صنایع غذایی کشور را می توان همطراز فرش و خاویار ایران به بازار بین المللی عرضه کرد و با داشتن 12 نوع آب و هوای مطلوب در این سرزمین پهناور و حضور نیروهای متخصص صاحبان صنایع و بازرگانان را  اجازه می دهد که صادرات کنسرو و کمپوت را گسترش بیشتری دهند .

ولی رسیدن این صنعت به سطح مطلوب در بازار جهانی ، نیازمند حمایت جدی دولت با واگذاری اعتبارات ارزی است .اما در خصوص فرهنگ مصرف باید گفت : فرهنگ مصرف کمپوت و کنسرو در کشور ما هنوز جایگاه خود را پیدا نکرده است .ولی  اروپا دارای مصرف سرانه 800 قوطی کنسرو در سال است .حال آنکه هر ایرانی در سال حدود 7 یا 8 عدد کمپوت و کنسرو مصرف می کند . اشتباه نشود رقم بالای سرانه اروپا نشانه مصرف زدگی و مصرف گرایی نیست . آنان برای وقت خود ارزش بیشتری قائل هستند و به جای گذراندن زمان در آشپزخانه از اوقات خود برای مطالعه و امور اجتماعی استفاده می کنند

لذا صنایع کمپوت و کنسرو قدرت زیادی برای جذب کارگر ساده و نیمه ماهر را دارد و نیازی به تعداد فراوان نیروی انسانی متخصص در سطح بالا نیست . چنانچه کارخانجات موجود کشور از نظر تجهیزات مورد رسیدگی قرار گیرند و دستگاههای جدیدی وارد شود ، می توان بخش عظیمی از فرآورده های کشاورزی را که هم اکنون بی مصرف و ضایع می شود به صورت کنسرو و کمپوت روانه بازار کرد .و علاوه به نیاز داخلی بازارهای خارجی را تسخیر کرد .[1]

 

  

18-1جایگاه صنایع تبدیلی تکمیلی بخش کشاورزی در توسعه اقتصادی

ماده 8  قانون تشکیل وزارت جهاد کشاورزی , توسعه وحمایت از صنایع تبدیلی وتکمیلی بخش کشاورزی و صنایع روستایی را در چارچوب سیاست های صنعتی کشور به عهده وزارت جهاد کشاورزی میگذارد . وزارت جهاد کشاورزی نیز به منظور افزایش بهره روی در بخش کشاورزی موظف است با اتخاذ       سیاست های حمایتی وتشویقی زمینه توسعه وارتقای فناوری این صنایع را مهیا کند واین در شرایطی است که سیاستگذاری و برنامه ریزی صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی به استثناء صنایع کوچک و صنایع روستایی بر عهده وزارت صنایع و معادن است.

بررسی ها تایید کننده این مطلب است که برنامه ریزی ها و سیاستگذاری های چند جانبه و چندگانه صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی موجب شده است تا این صنایع ان گونه که در خور توسعه بخش کشاورزی و اقتصاد ملی است مورد هدایت وحمایت قرار نگیرد. از طرف دیگر به دلایل گوناگون از جمله گستردگی وتنوع فعالیت های صنعتی از قبیل صنایع بزرگی چون اتومبیل سازی , فولاد وسیمان در وزارت صنایع ومعادن , صنایع کشاورزی نمی تواند مورد توجه ان وزارتخانه قرار گیرد. جایگاه فعلی این صنایع در وزارت صنایع ومعادن در مقایسه با صنایع بزرگ که ماهیت کاملا صنعتی دارند و ازمواد خام و واسطه ای غیر بیولوﮋیک استفاده می کنند که فساد پذیر نمی باشد مطرح نیست ومسلما مورد حمایت جدی قرار نمی گیرد.

شرایط کنونی کشور که افزایش تولید محصولات کشاورزی ( 67 میلیون تن ) با ضایعات 35_30 درصدی (22 میلیون تن ) مواجه است و هم چنین شرایط مقتضیات جهانی در پیوستن به سازمان تجارت جهانی ( WTO ) نشان میدهد که با وجود توسعه وگسترش صنایع کشاورزی پس از سال های 1368 و طی برنامه های اول , دوم وسوم این صنایع دچار مشکلات وتنگنا های گوناگونی هستند ونمی توانند پاسخگوی نیازهای بخش کشاورزی و اقتصاد ملی شوند. این تنگنا ها ومشکلات موجب شده است تا سر مایه ها به دیگر بخش های اقتصادی کشور که مزیت نسبی ندارند , هدایت شوند و از افزایش تولید , اشتغال مولد وسالم و سود اوری بیشتری در بخش کشاورزی ممانعت به عمل اید.

همانطور که گفته شد از جمله مشکلات وتنگناهای موجود , تعدد مراکز تصمیم گیری صنایع كشاورزی و عدم هماهنگی بین انها و همچنین برنامه ریزی وسیاست گذاری بیشترفعالیت ها و امور مرتبط با این صنایع توسط وزارتخانه ها و سازمان هایی که خود متولی تولید مواد اولیه مورد مصرف در ان نیستند , موجب شد تا ضایعا ت محصولات کشاورزی به ارزش اقتصادی 5 میلیارد دلار بالغ شود که این رقم می تواند تامین کننده غذای 20 میلیون نفر باشد .کارشنا سان معتقد ند با حمایت و توسعه این صنایع و جلوگیری از ضایعات میتوان علاوه بر تامین غذای 70 میلیون نفر از مردم کشور , غذای 200 میلیون نفر دیگر را نیز تامین کرد.

صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی که خود تولید کنده ومتولی مواد اولیه مورد مصر ف ان است , جایگاه وﻳﮋه ای دارد ; زیرا با هدایت , حمایت وتوسعه این صنایع , ضمن افزایش تولید , کاهش ضایعات , جلوگیری از مها جرت روستا ییان به شهر , دراد زا یی روستاییان وغیره در بخش کشاورزی رونق میگیرد ودر واقع مورد حمایت این بخش نیز قرار خواهد گرفت . هم چنین ماهیت بیولوﮋیکی مواد اولیه مورد مصرف در این صنایع به گونه ای است که بسیاری از این محصولات در صورتی که در کوتاه مدت فراوری و بسته بندی نشوند توسط فعا لیت های میکروبی , شیمیا یی و … به تندی فاسد  می شود ونمی توان از بخش صنعت با ان همه گستردگی و تنوع صنایع مختلف انتظار داشت که این مشکل را رفع کند.

در هر حال ماهیت بیو لوﮋیکی صنایع تبدیلی وتکمیلی و ارتباط تنگاتنگ و نزدیک ان با بخش کشاورزی وهم چنین تغییرات ناشی از جهانی شدن اقتصاد کشورها و ضرورت پیوستن به سازمان تجارت جهانی (WTO ) و حضور در بازارهای منطقه ای وبین المللی نیازمند هماهنگی هر چه بیشتر بخش کشاورزی و  صنایع وابسته به ان است . ضروری است صنایع کشاورزی به عنوان حلقه ای مهم از زنجیره بخش کشاورزی مورد هدایت وحمایت همه جانبه قرار گیرند تا ضمن تکمیل کردن ارزش افزوده در بخش کشاورزی ، ان را به سود دهی بیشتر نزدیک گرداند

از طرف دیگر محوریت بخش کشاورزی در برنامه های توسعه اقتصادی , اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران وضرورت افزایش ارزش افزوده تولیدات و سود اوری , بخش کشاورزی را ملزم به عبور از مسیر صنایع وابسته به کشاورزی کرده واز انجا که مسیر توسعه کشور از کشاورزي می گذرد , صنایع کشاورزی نیز در اولویت صنایع کشور قرار می گیرند ; به طوری که استقرار صنایع کشاورزی موجب رفع نیازمندی های بخش کشاورزی و توسعه ملی خواهدشد

لذا پشتیبانی از فعالیت های بخش کشاورزی و صنایع وابسته به ان , سبب تقویت ارتباط بین بخش های مختلف اقتصادی و بهبود کلی وضعیت اقتصاد کشور شده وحمایت وتوسعه صنایع ان با ایجاد فرهنگ کار وتولید , موجب توسعه پایدار بخش کشاورزی ودر نهایت توسعه صنعتی کشور خواهد شد. ضروری است حمایت همه جانبه از این صنایع تدوین بر نامه های استراتژی کشوراز جمله بر نامه چهارم توسعه از اولویت وﻳﮋه ای بر خوردار است .

با این حال میانگین متوسط رشد سالانه شا خص های عمده اقتصادی صنایع غذایی 31/10 درصد با توجه به ضعف ها و تنگنا های موجود است که با رفع این تنگناها , قابلیت توسعه و گسترش هر چه بیشتر را دارا هستند. این در شرایطی است که صنایع غذایی از نظر میزان سرمایه گذاری کمترین میزان وابستگی ارزی را دارد . مواد اولیه وهم چنین بیشتر مواد افزودنی و بسته بندی مورد مصرف و ماشین الات و تجهیزات فراوری و بسته بندی بسیاری از این صنایع نیز در کشور ساخته می شود و به دلیل حاکم بودن فناوری نیمه صنعتی و نیمه سنتی بیشترین اشتغال زایی را در بر دارد . هم چنین محصولات و فراورده های کشا ورزی در صادرات کالاهای غیر نفتی دارای اهمیت است و با توجه به محدود بودن منابع نفت وگاز کشور و اینکه بیشتر کشورهای خاورمیانه منابع نفتی دارند ولی زمینه و امکانات تولید اینگونه محصولات و فراوردهای          کشا ورزی را ندارند , می تواند هر چه بیشتر گسترش یابد.بر اساس امار موجود در سال 1380 , 2/15 میلیون تن محصولات غیر نفتی به ارزش 6876 میلیا رد ریا ل برابر با 3918 میلیون دلار به خارج ازکشور صادر شده است که 8/316636 تن به ارزش 157812 هزار دلار آن به فرا ورده های صنایع غذایی اختصاص دارد .

محصولات صنایع غذایی با محصولات غیرنفتی مقایسه شده که در واقع فراورده های کشاورزی بدون احتساب محصولات کشاورزی است . در صورت مقایسه محصولات کشاورزی همراه با فراورده های ان رقم بالا قابل توجه تر می شود ودر شرایط رفع تهدید ها وتنگنا ها , این صنایع , روند صعودی طی خواهد کرد .[2]

[1] سه شنبه ۱۶ فروردین ۱۳۹۰ ماهنامه فناوری و توسعه صنعت بسته بندی ( www.persiapack.ir )[1]

[2] مجتبی دهقانی – آشنايي با اقتصاد كشاورزي 1389

مدیر سایت