ارزیابی ضرورت و خلاء های موجود در آموزش مهارت‌های زندگی دانش آموزان مقطع متوسطه شهر اصفهان- قسمت ۱۳- قسمت 2

۵

 

 

۴۱-۳۷

 

 

ب: مصاحبه: شامل ۴ سوال باز پاسخ ساختار یافته و چند سوال خودجوش که در حین اجرای مصاحبه پرسیده می‌شود.
امروزه روش‌های پژوهش کمی در علوم انسانی، به دلیل مبانی اثبات‌گرایی، پیچیدگی مسائل انسانی و تفاوت علوم انسانی با علوم طبیعی، مورد نقد قرار گرفته‌اند (امزیان، ۱۳۸۷). در علوم انسانی با فهم و تأویل و در علوم طبیعی با توصیف و تبیین سر‌و‌کار داریم (صدوقی،۱۳۸۶) به همین دلیل، پژوهشگران از روش‌های کیفی به جای روش کمی استفاده می‌کنند(عابدی، ۱۳۸۵). برخی نیز روش «هرمنوتیک» را مناسب پدیده‌های انسانی معرفی کرده، دست‌یابی به اهداف جهان‌شمول، تمایز علوم انسانی از طبیعی و توجه به تمامیت و کلیت انسان را از مزایای آن بر‌شمرده‌اند (بدری، ۱۳۸۶).
اما طرفداران روش‌های کمی چالش‌هایی را در مورد روش کیفی ذکر کرده‌اند (خنیفر، ۱۳۸۶) ولی طرفداران روش‌های کیفی، ارزیابی مطالعات کیفی را با معیارهای موجود در روش کمی نامناسب می‌دانند و معیارهای جدیدی متناسب با این روش‌ها را مطرح می‌سازند. در عین حال، می‌توان معیارهایی را یافت که نقطه مشترک این دو روش به شمار می‌روند. از جمله این معیارها می‌توان به «قابل‌قبول بودن»، «انتقال‌پذیری»، «قابلیت اطمینان» و «تأییدپذیری» به منزله معیارهای مشترک بین روش‌های کمی و کیفی اشاره کرد(صدوقی، ۱۳۸۷).
از آنجا که روش کیفی نیز محدودیت‌های خاص خود را دارد و در مورد اعتبار، روایی و تعمیم‌پذیری نتایج آن انتقاداتی وجود دارد، برخی روش ترکیبی را مطرح ساخته‌اند و مزایای دو روش کمی و کیفی را در روش ترکیبی قابل جمع می‌دانند(دلاور، ۱۳۸۴). بنابراین جهت رفع محدودیت‌های هر دو، از تحقیقات ترکیبی استفاده می گردد.
روش ترکیبی با نام‌های «روش همگرا»، «چندروشی» و «زاویه‌بندی» (ترکیب روش‌ها در پدیده‌های یکسان) نیز خوانده می‌شود (بیابانگرد، ۱۳۹۰). به طور کلی رویکردهای ترکیبی پژوهش در شرایط کنونی مورد توجه واقع شده اند، استفاده از رویکرد ترکیبی روز به روز در حال افزایش است. نکته مهم چگونگی استفاده از این رویکرد، چالش‌ها و فرصت‌هایی است که با آن همراه است.
طرح مرحله ای همزمان از شناخته شده ترین طرح‌های پژوهش ترکیبی است. هدف از کاربرد این طرح آن است که پیرامون یک پدیده واحد، داده‌های مختلفی به دست آید که مکمل یکدیگر باشد. استفاده از داده‌های مکمل، برای درک بهتر مسئله پژوهش صورت می گیرد. هدف دیگر این طرح آن است که مزیت‌های هر دو روش کمی و کیفی، در کنار یکدیگر استفاده شود و از محدودیت‌های آنها کاسته شود. در این مدل، بیش از یک روش تحقیق در چند مرحله که به طور همزمان صورت می گیرند برای بررسی یک موضوع واحد استفاده می شود. در این مدل یکی از مراحل بطور کامل به روش کمی صورت می گیرد و مرحله دیگر به طور کامل به روش کیفی و در نهایت نتیجه هر کدام از این دو مرحله ادغام شده و یک نتیجه کلی گرفته می شود (کیامنش، ۱۳۹۱).
این پژوهش از حیث رویکرد، ترکیبی از روش‌های کمی‌و کیفی (طرح مرحله ای همزمان) را به کار می‌گیرد. درگام اول برای پاسخ به سوالات ۱ تا ۹ پژوهش از ابزار پرسشنامه مهارت‌های زندگی، وضعیت موجود دانش آموزان متوسطه از نظر میزان برخورداری از مهارت‌های زندگی مشخص می‌گردد. قابل ذکر است پرسشنامه مذکور، مجموعه مهارت‌های زندگی دانش آموزان را در شش طبقه حل مساله، تصمیم گیری، برقراری ارتباط، مشارکت و همکاری، شهروند جهانی و استفاده از فناوری‌های اطلاعاتی مورد بررسی و مشخص می‌سازد. در این قسمت همچنین مستند سازی تفاوت‌های موجود میان دانش آموزان بر حسب جنسیت، پایه تحصیلی، رشته تحصیلی و ناحیه آموزشی هم مورد توجه است. در مرحله بعدی و به منظور پاسخگویی به سوالات پژوهش از مصاحبه نیمه سازمان یافته (۴ سوال بازپاسخ از قبل طراحی شده و چند سوال خودجوش که در فرایند مصاحبه پرسیده می‌شود) به منظور ابزار جمع آوری داده‌ها استفاده خواهد شد. پس از مشخص شدن وضعیت موجود تلاش می‌شود تا بر مبنای مصاحبه نیم سازمان یافته و ارائه سوالات مشخص و روشن تعیین نمود که اصولاً از نظر دانش آموزان (نمونه گیری در حد اشباع) میزان ضرورت آموزش مهارت‌های زندگی در مقطع متوسطه چقدر می‌باشد و نیز از نظر آنان وضعیت موجود در این زمینه با تاکید بر محتوا و تجارب یادگیری ناشی از چه علل و عواملی می‌باشد.
۳-۶- روایی پرسشنامه
جهت سنجش روایی[۱۱۳] پرسشنامه از روایی محتوایی[۱۱۴] استفاده گردید. روایی محتوایی این اطمینان را به وجود می‌آورد که مقیاس شامل یک سری موارد کافی و نمونه برای استفاده از مفهوم است. هر چه موارد معرف حیطه مفهومی‌که اندازه گیری می‌شود بیش تر باشد روایی محتوایی آن بیش تر خواهد بود(خاکی،۱۳۸۷،ص۲۸۹). روایی محتوایی یک آزمون معمولاً توسط افرادی متخصص در موضوع مورد مطالعه تعیین می‌شود. از این رو روایی محتوایی به قضاوت داوران بستگی دارد (سرمد و همکاران، ۱۳۸۳،ص ۱۷۱).
به منظورتعیین روایی محتوایی ابزار اندازه گیری این پژوهش، پرسشنامه مقدماتی به دفعات در اختیار اساتید راهنما و مشاور و متخصصان این حوزه قرار گرفت و بعد از دریافت نظرات آنان، اصلاحات لازم در پرسشنامه صورت گرفت و در نهایت پرسشنامه نهایی تهیه و برای توزیع بین پاسخگویان آماده شد.
۳-۷- پایایی پرسشنامه
برای سنجش پایایی[۱۱۵] پرسشنامه این پژوهش از روش ضریب آلفای کرونباخ[۱۱۶] استفاده شده است. این روش برای محاسبه هماهنگی درونی ابزار اندازه گیری از جمله پرسشنامه‌ها یا آزمون‌هایی که ویژگی‌های مختلف را اندازه گیری می‌کنند بکار می‌رود. در این گونه ابزار، پاسخ هر سوال می‌تواند مقادیر عددی مختلفی را اختیار کند. برای محاسبه ضریب آلفای کرانباخ ابتدا باید واریانس نمره‌های هر زیر مجموعه سوالات پرسشنامه و واریانس کل را محاسبه نمود. سپس با بهره گرفتن از فرمول مربوطه مقدار ضریب آلفا را محاسبه نمود (سرمد و همکاران،۱۳۸۳، ص۱۶۹).
ضریب پایایی پرسشنامه”مهارت‌های زندگی” از طریق فرمول ذیل محاسبه گردید.

ra : ضریب آلفای کرانباخ
j = تعداد سوالات آزمون
S2j = واریانس سوالات آزمون
S2 = واریانس کل آزمون (حافظ نیا،۱۳۸۲).

جدول (۳ -۵) ضریب پایایی هریک ازمولفه‌های مهارت‌های زندگی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

متغیر تعداد سوال ضریب پایایی سطح معناداری
مهارت‌های زندگی حل مساله ۶ ۷۷/۰ ۹۰/۰ ۰۰۰/۰

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *