رويكرد اصلي رفتار شهروندي:/پایان نامه درباره عدالت سازمانی

دانلود پایان نامه

دو رويكرد اصلي رفتار شهروندي سازماني

مرور ادبيات دو رويكرد اصلي را در تعاريف مربوط به مفهوم رفتار شهروندي سازماني مشخص مي كند:

  1. رفتارهايي در نقش و فرانقش:

محققان اوليه رفتار شهروندي سازماني را جداي از عملكرد داخل نقش تعريف و تاكيد كردند كه رفتار شهروندي سازماني بايستي به عنوان رفتار فرا نقشي مورد توجه قرار گيرد. ماريسون[1](1994) واژه«گسترة شغلي درك شده» را براي تمايز  بين اين دو دسته از رفتارهاي”در نقش” و “فرا نقش”بكار برد و بيان كرد: “هر چه كارمند دامنه شغل را گسترده تر درك نمايد، فعاليت هاي بيشتري را به عنوان فعالیت های ” در نقش” تعريف مي كند. اين فرض بر اين نكته تاكيد دارد كه يك عامل تعيين كننده مهم براي اين كه يك فعاليت رفتار شهروندي سازماني خوانده شود اين است كه كاركنان به چه گستردگي مسئوليت هاي شغل شان را تعريف كنند. اين استدلال كاربرد تئوريكي مهمي در پي دارد و آن اين كه آنچه ديگران به عنوان رفتار شهروندي سازماني تعريف مي كنند، منعكس كننده درك كاركنان از گستردگي مسئوليت هاي كاريشان مي باشد. اين توصيه در مطالعات ديگر مورد تائيد قرار گرفت، چرا كه نشان داده شد مرز رفتار “در نقش” و “فرا نقش” و رفتار به خوبي تعريف نشده است و از كارمندي به كارمند ديگر يا از كاركنان به سرپرستان تغيير مي كند و به اين خاطر اين رويكرد با آنچه محققين نوعاً به عنوان رفتار شهروندي سازماني مفهوم سازي مي كنند در تناقض است، هر چند كه گروهي از محققان سعي كردند با بيان تفاوت هاي ميان رفتار” در نقش” یا “درون نقش” و رفتار”فرانقش” از یک سو و مفهوم سازی رفتار شهروندی سازمانی از سوی دیگر میان آن ها ارتباط برقرار کنند. به عنوان مثال از نظر ارگان(1988) یک تفاوت اساسی میان این دو نوع فعالیت این است که ایا این رفتارها پاداش داده می شود و یا در صورت عدم مشاهده رفتار، محرومیت هایی اعمال می گردد یا خیر، چرا که رفتار شهروندی سازمانی و فعالیت های مرتبط با آن بایستی مستقل از پاداش های رسمی درک شوند، چون رفتار شهروندی سازمانی رفتاریست که از نظر سازمانی پاداش داده نمی شود.

  1. تمام رفتارهاي مثبت در داخل سازمان:

رويكرد ديگر، رفتار شهروندي سازماني را جدا از عملكرد كاري مورد توجه قرار مي دهد. اتخاذ چنين رويكردي مشكل تمايز ميان عملكردهاي نقش و فرانقش را مرتفع مي سازد. در اين رويكرد رفتار شهروندي سازماني بايستي به عنوان يك مفهوم كلي شامل تمام رفتارهاي مثبت و سازنده افراد در داخل سازمان همراه با مشاركت كامل و مسئوولانه در نظر گرفته شود (قلی پور و حسنی کاخکی،120:1386).

در تحقيقات گذشته محققان و پژوهشگران سازماني چندين فرضيه اصلي را حداقل از سه روش مورد پرسش قرار مي دادند:

  • برخي از محققان اين مسئله را مطرح كردند كه رفتارهاي شهروندي سازماني ممكن است از انگيزه هاي خدمت به خود ناشي شوند؛ براي مثال تحقيقات پودساكوف، مك كينزي و هوي(1993) به این مطلب اذعان دارند که برخی از کارکنان به این علت که چهره خوبی از خود نشان دهند در محیط کار دست به رفتارهای شهروندی سازمانی می زنند.
  • محققان برخی اوقات این ایده را مورد پرسش قرار می دهند که رفتارهای شهروندی سازمانی عملکرد سازمانی را تسهیل می کند. مخصوصا ون داین و همکارانش (1995) به این مطلب اشاره دارد که «اگرچه ارگان(1990) مفهوم رفتار شهروندی سازمانی را به عنوان عاملی مثبت در درونداد و پیامد معرفی می کند، ممکن است کارهای مثبت رفتارهای برون نقشی دارای پیامدهای منفی باشد».
  1. به عنوان آخرين دسته از مطالعات رفتار شهروندي سازماني اين موضوع مطرح است كه كاركرد منفي رفتار شهروندي سازماني مسئله اي پذيرفتني است. براي مثال ارگان و ون داین[2](1995) بیان می کنند که افرادی که در سطح بسیار بالایی از رفتار شهروندی درگیر هستند، ممکن است فشار زیادی بر آن ها وارد شود(Bolino et al,2004:240)

2-4-1- ویژگی های کلیدی رفتار شهروندی

“بولینو” و “تورنلی” اعتقاد دارند که رفتارهای شهروندی به طور کلی دارای دو حالت عمومی هستند: آنان به طور مستقیم قابل تقویت نیستند و همچنین آن ها ناشی از تلاش های ویژه و فوق العاده هستند که سازمان ها برای دستیابی به موفقیت، ار کارکنانشان انتظار دارند(Bolino,M,& o Turnely,W,2003:61).

بر این مبنا عناصر کليدی تعریف[3] OCB عبارت اند از:

  • گونه ای از رفتارها که از آن چیزی که به طور رسمی توسط سازمان تعریف می شود فراتر می رود.
  • یک گونه از رفتارهای غیر مشخص.
  • رفتارهایی که به طور مشخص پاداش داده نمی شود و به وسیله ساختارهای رسمی سازمان شناسایی نمی شود.
  1. رفتارهایی که برای عملکرد، اثر بخشی پاداش نمی شود و به وسیله ساختارهای رسمی سازمان شناسایی نمی شود.
  2. رفتارهایی که برای عملکرد، اثر بخشی و موفقیت عملیات سازمان مهمند.(Castro,Armario & Ruiz,2004:410)

[1] Marrison.I.W

[2] Van Dyne

[3] OCB=(ORGANIZATIONAL CITIZENSHIP BEHAVIOR)

دانلود پایان نامه

Author: مدیر سایت